Kultura

Prva retrospektivna izložba Ilije Šoškića na prostoru ex-YU

by POBJEDA | 17:10:2018 | 13:36:26

Ilija Šoškić je dohvatio ćuskiju i zabio je u zid Muzeja savremene umetnosti Vojvodine (MSUV), neposredno nakon što je u njemu otvorena njegova retrospektivna izložba “Akcione forme”, prva na prostoru bivše Jugoslavije. Gest tipičan za čovjeka koji slovi kao jedinstvena figura - sportista, umjetnik, performer, “šezdesetosmaš”, radikalni lj evičar, teoretičar i motociklista.
 
Slavni umjetnik taj čin doveo je u vezu s njegovim ranijim performansom u Muzeju savremene umjetnosti Beograda, ali i naglasio da taj gest suštinski nije autentičan performans nego umjetnost ponašanja. Potom je ćuskiju naslonio na zid tako da njen vrh počiva u rupi koju je napravio, a kraj na parketu. Kada je konstatovao da alatka stoji stabilno, izgovorio je: “E, ako je tako. Neka stoji malo...”. Okrenuo se i krenuo dalje kao da se ništa nije dogodilo.
 
Bila je akcija, a iza nje je ostala njena forma. To je opravdanje Šoškićeve retrospektive “Akcione forme“ koja je tim redom postavljena u Muzeju savremene umjetnosti Vojvodine i u Muzeju savremene umjetnosti u Beogradu (MSUB). Izložbu su oblikovala dvojica kustosa, Nebojša Milenković Novi (MSUV) i Zoran Erić (MSUB). To je prva saradnja u istoriji te dvije institucije. U segmentu izložbe u Novom Sadu fokus je na radovima sa tijelom, te Šoškićevom ideološki osviješćenom djelovanju u javnoj sferi. U beograđskom dijelu postavke akcenat je na konceptualnim cjelinama SATOR, Trap /Trap- hos, Paralele, kao i pojedinačnim radovima svedenih ali i kompleksnih geometrijskih formi.
 

Šoškić je pripadnik prve generacije jugoslovenskih umjetnika koji su radili u duhu novih umjetničkih praksi. Prije umjetnosti bavio se sportom i bio je državni prvak i reprezentativac SFRJ u bacanju kladiva. I danas drži državni rekord Crne Gore u bacanju kladiva hicem od 57,89 metara koji je postigao 25. juna 1962. godine. Tvrdi da mu je “kladivo formiralo karakter, dalo snagu, tehniku i borbenost, ali prije svega veliko strpljenje, upornost i samopouzdanje, što je nužno i za art i performans”. Umjetničku školu završio je u Herceg Novom, studirao na Akademiji likovnih umjetnosti u Beogradu i na Umjetničkoj akademiji u Bolonji (Accademia di belle arti). Od 1969. do 1972. godine živio je u Bolonji, a od 1972. u Rimu. Svjetsku afirmaciju stekao je saradnjom sa legendarnom rimskom galerijom L’Attico gdje je izlagao zajedno sa Janisom Kunelisom, Luiđi- jem Ontanijem, Mikelanđelom Pistoletom i drugima. O njemu su pisali poznati kritičari poput Emilija Vile, Akila Bonita Olive, Marija Diakona. Izlagao je na najznačajnijim međunarodnim ali i jugoslovenskim umjetničkim manifestacijama (Bijenale u Veneciji, Trigon, Jugoslovenska dokumenta, Aprilski susreti...). Kao predavač gostovao je na najznačajnijim evropskim umjetničkim akademijama (Dizeldorf, Rim, itd.).
 
Umjetnička praksa Ilije Šoškića proteže se kroz više od pet decenija, a njegov rad obuhvata elemente performansa, živih slika (tableau vivant), umjetnosti ponašanja, gerilske umjetnosti, kulturnog i političkog mita, matematike i metafizike prirode. Istovremeno pripadajući i djelujući u različitim kulturama - evropskoj, italijanskoj, jugoslovenskoj, crnogorskoj, hrvatskoj, srpskoj, Šoškić je uspio da ostane ono što je bio i na početku svoje karijere - radikalni (neo)avangardista, gerilac, ali i umjetnik metafizičar koji, iako ne uspijeva da promijeni društvo, svojim radom i angažmanom pomjera granice percepcije umjetnosti ne samo kao prostora političke borbe, nego i filozofskog promišljanja smisla kao preduslova za društveni i umjetnički opstanak.
 
Na otvaranju retrospektivne izložbe u Novom Sadu i Beogradu publika je bila očarana kako Šoškićevim opusom tako i njegovom harizmatičnom pojavom. Njegova izložba trajaće do 24. decembra.