Kultura

VIDEO: Promovisana knjiga o zdravstvu u Baru dr Martinovića

by Vesna Šoškić; snimatelj Adi Karađuzović; montaža Senad Sukalić | 01:09:2017 | 18:34:53

U sali Zavičajnog muzeja sinoć je promovisana knjiga dr Anta Martinovića “Pregled zdravstvene djelatnosti u Baru”, koja obuhvata dugačak period od ilirskog vremena do šezdesetih godina prošloga vijeka. Knjigu je izdala Matica crnogorska - ogranak Bar, a na promociji ove jedinstvene monografije govorili su predsjednik Opštine dr Zoran Srzentić, prof. dr Živko Andrijašević i mr Ivan Jovović.
 
 Dr Anto Martinović rođen je u Baru 1945. godine. Na Medicinskom fakultetu u Beogradu diplomirao je 1971. Specijalizaciju iz otorinolaringologije završio je 1978. godine. Bio je šef ORL službe u Medicinskom centru u Baru do 1993. godine, kada nastavlja rad u privatnoj ambulanti. Završio je postdiplomski tečaj iz oblasti sportske medicine i dobio zvanje sportskog ljekara, a zatim za stručni rad i zvanje primarijusa. U domaćim i stranim časopisima objavio je 22 stručna rada. Aktivan je u strukovnim udruženjima i organizacijama. Bio je poslanik Skupštine Crne Gore.

 
Motivacija da napiše kompleksnu i obimnu studiju o istorijatu zdravstvene djelatnosti u Baru, bila je, kako je kazao, da sačuva od zaborava ljude koji su puno dali ovoj humanoj misiji.
 
“Počeo sam istraživanje još od vremena Ilira pa do šezdesetih godina prošlog vijeka kada je profunkcionisao Medicinski centar u Baru. To je period kada je primljen veliki broj ljekara, a ja sam želio da ostane nešto zapisano o  ljudima koji su svoj život posvetili ovoj humanoj djelatnosti, a ostali su zaboravljeni. Jer, kako kaže stara peruanska maksima, ‘bez korijena nema cvetanja’. Uložio sam veliki trud da od zaborava otrgnem bar jedan dio života tih ljudi”, kazao je za Radio Bar i Bar Info dr Martinović, koji je istakao da je desetak godina posvetio mukotrpnom istraživanju u arhivima Kotora, Cetinja, Beograda, Novog Sada, Bara, Centralnoj biblioteci na Cetinju...
 
Mr Ivan Jovović, urednik izdanja i predsjednik Matice crnogorske, ogranak Bar, naglasio je da se među koricama ove knjige nalaze utemeljivači zdravstvenog prosvjetiteljstva u knjaževini Crnoj Gori, čijim zalaganjem su stvorene prve moderne medicinske ustanove.

 
“Sa znatiželjom je dočekana ova knjiga među kolegama i prijateljima dr Anta Martinovića. Matica crnogorska je još prilikom prve verzije rukopisa prepoznala vrijednost predmetnog štiva, ne samo za lokalno područje, već i crnogorsku kulturu. U cilju što sveobuhvatnijeg sagledavanja zdravstvene djelatnosti, autor je odlučio da u jednom značajnom dijelu pruži prikaz razvoja medicine u svijetu i Crnoj Gori, sa akcentom na Bar. Ovakvi naslovi su izdavački rariteti kod nas, preko kojih upotpunjavamo našu sliku socijalne istorije na 876 stranica. Iako ljekar po vokaciji, Anto Martinović je uspio da napiše vrijedno istoriografsko djelo, bilježeći ljude, događaje, organizacije i ustanove koje su brinule o zdravlju ljudi sa ovog prostora, pri čemu je autor akcentovao i rasvijetlio rad najznačajnije zdravstvene ustanove - barske bolnice do 1960. godine. Naravno, ostavljajući nekim budućim istraživačima da pruže interpretaciju prošlosti medicine u Baru u posljednjih pola vijeka”, kazao je mr Ivan Jovović.
 
Istoričar, prof dr Živko Andrijašević, prorektor crnogorskog Univerziteta, koji je na promociji knjige govorio o njenoj strukturi, kazao je da su začeci medicinske djelatnosti na dvoru, jer su prvi ljekari u stvari, bili dvorski ljekari. Tek oko sredine XIX vijeka medicinska djelatnost postaje institucionalna.

 
“Riječ je o jednoj sveobuhvatnoj studiji o zdravstvenoj djelatnosti u Baru, prvoj takve vrste u Crnoj Gori. Ona sadrži sve relavantne podatke iz literature, tadašnje štampe i arhivskih fondova. To pokazuje da je riječ o ozbiljnom istraživačkom pregnuću jer su mnogi podaci iz istorijskih izvora ovdje prezentovani prvi put. Isto tako, dao je doprinos izučavanju društvene istorije Bara, ali i podigao spomenik svim onim vrijednim pregaocima i humanistima na polju zdravstvene djelatnosti u barskom kraju. Ako medicina spašava ljude od bolesti, istorija spašava ponekoga od zaborava”, kazao je dr Andrijašević, koji je istakao:
“Dugujemo mu zahvalnost što je kada su u pitanju ovako značajni ljudi, vratio i naše dugove, ali i dugove onih prije nas”.
 
Dr Martinović obradio je i početke i evoluciju alternativne medicine, kroz priču o vidarima, travarima i poznatim narodnim traumatolozima, među kojima najznačajnije mjesto ima bratstvo Iličkovića iz Brčela.
 
Predsjednik Opštine Bar dr Zoran Srzentić govorio je na promociji, prije svega kao ljekar, hirurg i dugogodišnji uspješni direktor Opšte bolnice.
 
“Dr Anto Martinović okupio nas je lijepim povodom , jer knjiga o zdravstvu u Baru i Crnoj Gori ne govori samo o zdravstvu nego i o stanju duha, ekonomiji i odnosima koji su vladali, pa se ova knjiga može čitati u više slojeva. Ono što je na mene u početku čitanja ostavilo poseban utisak jeste količina građe koju je dr Martinović sakupio - 405 bibliografskih jedinica - to je i za naučno-stručni rad visoka referenca... Taj napor morao je dati rezultat, a rezultat je jedna veoma ozbiljna knjiga koja je popunila prazninu što je postojala u ovoj oblasti. Dr Martinović obradio je period od etno do savremene medicine, koja prati aktuelne trendove u svjetskoj medicini i koji se primjenjuju u zdravstvenom sistemu Crne Gore i naše opštine, kroz Dom zdravlja i posebno, Opštu bolnicu u Baru. To je u istorijskom smislu izuzetno kratak period, ako se počeci medicine na našem prostoru vezuju za prve vidare, kada su ljudi liječeni na bazi etno medicine i danas, kada mi u barskoj bolnici radimo izuzetno sofisticirane hirurške intervencije - tzv. minimalno invazivne procedure koje se rade na isti način, sa rezultatima koji su uporedivi sa rezultatima u drugim savremenim centrima. To govori o stanju duha jednog naroda koji je za kratko vrijeme uspio da stvori državu, a zdravstvo i medicina počivaju na ekonomskoj snazi države. Nema rezultata bez ekonomske podloge, ali ni bez kvalitetnog kadra. Istoriju medicine na ovim prostorima čine prije svega ljudi, koji su dali ličnim zalaganjem nemjerljivi doprinos u liječenju pacijenata, u, na početku, veoma teškim uslovima, koji su provodili dane i niz neprospavanih noći uz svoje pacijente, liječeći ih i brinući o njima. Ova knjiga govori o zdravstvenim radnicima koji su ostavili neizbrisivi trag  u našim sjećanjima... Izdvojiću dr Vršku, časne sestre, dr Jovanovića... “ kazao je, između ostalog, gradonačelnik Srzentić.


Na promociji je pročitano i pismo dr Vere Medigović-Pavićević, poznatog transfuziologa u penziji, kćerke legendarne doktorke Ljubice Ibike Medigović, koja je čestitala dr Antu Martinoviću na ovoj vrijednoj knjizi.
 
“Za medicinu Bara i cijele Crne Gore načinili ste djelo od ogromnog značaja. Ovako zamišljeno vjerujem da je i jedinstveno”, zapisala je dr Medigović-Pavićević.
 
Moderatorka večeri bila je Vesna Marković.